-under construction-
Jacqueline Heerema is conceptueel kunstenaar, (sub)urban curator en tutor. Ze studeerde Monumentaal en vervolgens Omgeving aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten Den Haag, gevolgd door Theoretische Museologie aan de Universiteit Leiden. Als empirisch artistiek veldonderzoeker zoekt ze veelzijdige perspectieven om ruimte te creëren voor wederkerigheid en meerstemmigheid in een snel veranderende kwetsbare wereld. Jacqueline is gefascineerd door percepties van tijd en constructies van waarde, die we vaak als vanzelfsprekend beschouwen.
Ze beschouwt kunst als publieke ruimte en verbindt kunst en wetenschap met publiek.
Kunst als publieke ruimte
in 2001 plaatst Jacqueline een schommel in een geopend raamkozijn om de publieke rol van kunst(instellingen) te bevragen. Een surrealistische en efemere publieke interventie in tentoonstellingsruimte TENT in de Witte de Withstraat in Rotterdam. Hoog boven de straat kon gedurende 1 middag publiek van binnen naar buiten schommelen, of andersom.
Ik noem haar ROOS, 2000-2005
ROOS is een reconstructie van een jeugdherinnering. Zij ontwikkelt zich in de tijd als een soort alter-ego: zij leidt een eigen leven, vol kwetsbaarheid en intimiteit. In een soort ROOS-Feuilleton ontstaat een reeks projecten, zoals het haakpakket en de haaklessen, de installatie achter de ramen in de Haagse hoerenstraat de Doubletstraat, de installatie ‘Eén en vier stoelen’ (naar Joseph Kosuth), de LodenROOS, StraatROOS (video), de installatie de ROZENstoel (HRL 2003), interactie met ROOS zoekt ROOS (GEM 2004) en ROOS en Identiteit (KABK 2005). Projecten in de Doubletstraat, GEM Den Haag, , Hot Red lokaal, Luxus, 1646, Galerie Nouvelles Images, Quartair, Seasons Galleries, Schröder Galerie, Voorheen Damen, Arti et Industriae, Huis als Museum Amersfoort, CBK Leiden, ExtraFaculteit KABK.
“ Essentieel voor dit haken voor beginners en gevorderden-gebeuren, maar ook voor eerdere projecten van Heerema, is het idee dat kunst niet in hokjes hoort, maar gewoon, tussen de mensen.”
NRC-Handelsblad 1 november 2001
Kunst en erfgoed: de verschuiving van materieel naar ook immaterieel erfgoed
Met een praktijk in kunst en erfgoed transformeerde Jacqueline een woonwijk tot ‘Museum Oostwijk’ (2002-2009), deconstrueerde institutionele museologie in ‘De Wonderkamer van Zoetermeer’ (2008-2009) en is uitvinder van Innovatory Heritage, waarbij het begrip van erfgoed verschuift van statisch/exclusief naar dynamisch/inclusief. Op uitnodiging van COMCOL deelde ze haar inzichten onder meer met de presentatie ‘Can art contribute to new concepts of heritage, museums, collections and society?’ tijdens het jaarlijkse museumcongres ICOMRio in Rio de Janeiro, Brazilië (2013).
Understanding the dynamics of ‘Innovatory Heritage’ is basically understanding your own values, as a person, as a member of a family, a community and society and as an expert. I like to state that arts, culture and heritage belong to everybody. Not to a selections of experts. Not within walls.
Excerpt talk at ICOMRio 2013.
Kunst, natuur en collectief: de verschuiving van professioneel naar ook publiek klimaatbewustzijn
Als onderdeel van haar artistieke praktijk is Jacqueline co-founder en artist-curator van Satellietgroep. Een internationaal kunstenaarscollectief dat sinds 2006 de veranderende relatie tussen mens en natuur vanuit artistiek perspectief onderzoekt, met een focus op de zee, (kust)landschapstransities, klimaat en de impact van de mens op de planeet. In 2015 deelt ze op uitnodiging haar artistieke inzichten ‘Arts & Climate Change’ in het Europese Parliament in Brussel voor COP 21.
1996 – ongoing:
Anekdotische Plaatsbepalingen | Anecdotical Whereabouts
art in public space, art as public space
In haar kunst onderzoekt Heerema de vervreemding en verwondering in de verhalen van alledaagse dingen om ons heen: zij noemt dit anekdotische plaatsbepalingen. Er ontstaan geen beelden voor de eeuwigheid, maar tijdelijke, veranderlijke en prikkelende situaties die geënsceneerd worden binnen de dagelijkse werkelijkheid.
2000 – ongoing:
Innovatory Heritage, staged authenticity and invented traditions.
The shift from static/exclusive towards dynamic/inclusive heritage, from material heritage to include also immaterial heritage.
Anekdotische Plaatsbepalingen | Anecdotical Whereabouts
In 1991 I hiked through the Himalayas in Nepal, wondering about the genesis and massive natural erosion of this enormous range of mountains. And I saw human destruction. Locals cut woods for fire to heat buckets of water to cater for hikers like me. Resulting in huge landslides that wash away all fertile soils that cling to the slopes of these mountains. Later, I realized that the top of the mountain can actually be found at the foot of that same mountain and sediments are spread all over the world. I brought home a small green-grayish stone in my backpack. In sync with the ‘original’ habitat I put the stone in some water and made this work in 1996.
Iedereen raapt weleens steentjes of schelpen op, stopt zo’n voorwerp in z’n zak en thuis wordt dat kleine voorwerp een souvenir: het heeft voor de eigenaar een hele persoonlijke betekenis gekregen, die samenhangt met een persoonlijke anekdote: “weet je nog toen daar”. Het voorwerp is voor de eigenaar veranderd door de toegevoegde betekenislaag; hetzelfde voorwerp is voor ieder ander volslagen waardeloos.
Earth to mum
1999: Leestafel, Rembrandt2000 Den Haag
1998: Kunt u mij ook zeggen waar ik de toiletten kan vinden?
Interactieve installatie over de discrepantie tussen de visie van de architect en de banale werkelijkheid van de gebruiker van het nieuwe Haagse stadhuis. Tijdens de Haagse Salon, een groots opgezette, laagdrempelige presentatie van Haagse kunstenaars in het Atrium van het Haagse stadhuis wordt (t)huis gepresenteerd: 1 tafeltje, 1 stoel, 2 fotoboeken en wat pennen en potloden met de uitnodiging: ga even zitten, neem de tijd, blader door de boeken en geef een reactie.
Hoe ga je om met privé in het openbaar? Wat is privé – openbaar? Hoe voelt dat?
2001-2005: Krant 1-10.
“Ik sta in de krant dus ik besta.”
Ik noem haar Roos, 2000-2005
A shadow of an overturned chair. Art works, public interventions and exhibitions themed around a childhood memory of domestic violence. It started with crocheting, an almost forgotten skill from her childhood. Followed by a crochet package with instructions to crochet your own piece and public crochet lessons in The Hague Red Light district. Over a period of 5 years, Roos developed as an artistic alter-ego and lived a life of her own, full of vulnerability and intimacy.
constructs of identity themed around a childhood memory; Salon ExtraFaculteit KABK 2005
after One and Three Chairs by Joseph Kosuth (1965) I added a fourth chair of emotion
2000: A Table, artist-in-residency, Transhumance Auvergne, France
8 stoelen worden tijdens 8 ontmoetingen in Nederland en Frankrijk geruild en deel van de installatie Transhumance.
2001: Mijn Stad – Jouw Stad, Delft
Openluchtkunstroute in het historische centrum van Delft met 14 tijdelijke interventies maakt de verhalen van bewoners publiek ervaarbaar. De route is 2 maanden lang te voet, met de fiets, de waterfiets en de rondvaartboot af te leggen. Tijdens het project voegen de rondleiders van de rondvaartboot deze eigentijdse verhalen toe aan de verhalen uit de 16e en 17e eeuw. Over het doorbreken van de routine van het kijken; een verwarring tussen privé en openbaarheid.
2003: Heden Verse Kunst, Quartair, Stroom Den Haag.
Ons dagelijks brood is een ode aan haar overovergrootmoeder, de jonge weduwe Mettje (1825 – 1920). Als stoetvrouw verkocht ze langs de deuren brood om in het onderhoud van haar 9 kinderen te voorzien. Een maand lang bakt Jacqueline elke nacht bij de Haagse bakkers Hans en Frans Hessing een vers brood. Elke ochtend brengt ze in een doek gewikkeld vers brood naar de tentoonstellingsruimte in een voormalige broodbakkerij. Publiek kan het brood proeven.
Verwantschappen bepalen de vorm, interactie maakt het werk.
2002: Snoeien in de stoffering van de stad, Pruning the upholstery of the city, The Hague
Snoeien of de kunst van het weglaten? In een klassieke kunstmarktsetting met parasol en portfolio knipte Jacqueline met een silhouetteschaartje de bloembakken uit het straatbeeld van zo’n honderd foto’s. Bloembakken leiden in de stad een soort eigen leven met een eigen ritme en structuur: in het voorjaar duiken ze op en in het najaar verdwijnen ze weer stilletjes. “Ik ben gefascineerd door deze beweging in de stad” zegt Jacqueline. ” In de tussentijd staat de (binnen)stad er vol mee: op elk stukje vrije ruimte staan piramides met geraniums geparkeerd. Ik fotografeer ze. Het grootste aantal dat ik ben tegengekomen is 27 bloembakken bij de Hofweg.” HRL, Pulchri Studio, De Haagse Kunstkring, Arti et Industriae, De Vrije Academie, Zechs (voorheen 1646), het Archief, de Koninklijke Academie en de Toussaintkade 55.
2002: Ontmoeting onder de bomen, Hot Red Lokaal Den Haag
Hot Red Lokaal onderzoekt nieuwe vormen van kunst in de openbare ruimte. In samenwerking met bewoners realiseert Jacqueline als initiator van Hot Red Lokaal (2001-2003) een openlucht kunstmanifestatie onder de prachtige bomen aan de Haagse Paviljoensgracht. Beeldend kunstenaars reageren in acties, installaties en performances op dit complexe stukje stad waar de driehoek kunst, wetenschap (Spinoza) en samenleving (bewoners en prostitutie) samenkomt.
2001: Le Songe d’un Promeneur – Het Visoen van een Wandelaar, artist-in-residency, Limoges, France
Een openlucht wandelroute over Pelgrimage en Porselein en de vraag hoe mensen hun positie bepalen ten opzichte van de rest van de wereld; ism de afdeling Porselein van L’ ENAD in Limoges.
2001: schommel, swing
2001: schommel, swing, TENT, Witte de Withstraat, Rotterdam – outside
Stonewater I, II & III, 1996-1997
sensing light, time, space, movement
Stonewater III: dans of beweging is altijd een momentopname: het is, en het is voorbij; alles wat blijft is de herinnering. Dit leidt tot de wens te willen herhalen, de ervaring te willen herbeleven. De toeschouwer is onderdeel van een ruimtelijke compositie met beeldherhalingen. Verschillende beeldlagen kruisen elkaar in life, beeld, spiegelbeeld, beeldprojectie, beeldregistratie, reproductie en interpretatie. Bovendien is de toeschouwer zelf in beeld in de spiegelbeelden: het is kijken en bekeken worden.
Stonewater II: ruimtecompositie in 3 delen, waarbij de toeschouwer onderdeel van de compositie is. De toeschouwer wordt geconfronteerd met sensaties als zien|niet zien, voelen (de nabijheid van de danser, de warmte van de danser die naast je komt zitten) en het ervaren van ruimte (door beweging en geluid), de intimiteit van naar elkaar kijken zowel als naar de dansers kijken.
Stonewater I: installatie van 7 hoogtepunten in 7 aparte ruimtes waarbij de rol en ervaring van de toeschouwer centraal staat. De toeschouwer kan de ruimtes apart bezoeken en zelf de voorstelling – tentoonstelling samenstellen. Het is mogelijk alléén met een werk in een ruimte te zijn, of een favoriete ruimte opnieuw te bezoeken.
1998: Daar-Hier, Kunstuitleen Nieuwengein
Tijdelijke collectie over betekenis en betekenisgeving met door publiek ter beschikking gestelde voorwerpen en verhalen.
1999: Kleur is een gedachte
Kleur is net zo persoonlijk als je handschrift of de klank van je stem. Interactieve installatie met door bewoners gedeelde kleuren en verhalen in de Maziestraat en Galerie Kadans Den Haag.
inventor of Innovatory Heritage
2002-2006: curator of WindMee, Zuid-Holland
A 65-kilometer biking route along the North Sea and Waterweg, between Rotterdam, Hoek van Holland and The Hague, the existing art, heritage and culture in this coastal landscape, and interactions with the public were the three starting points for six temporary art projects in public space. Participating artists: Saskia Janssen, Sjaak Langenberg & Rosé de Beer, Adriaan Nette, Esther Polak, Zeger Reyers, Barbara Visser.
2008-2009: The Chamber of Marvels of Zoetermeer, deconstructing institutional museology
What usually takes place behind the scenes, happened during ‘The Chamber of Marvels‘ publicly in the museum hall, in the middle of the exhibition. Every step in the process of an object and story being transferred into a museum object as part of a collection was researched in 4 phases: The naked object, The speaking object, Object speed dating and Beyond the object. Art, science and society.
2002-2009: a residential area is transformed in Museum Oostwijk
With the art project Museum Oostwijk Jacqueline shifted the established construction of formal museums 180 degrees by stating that everybody and everything in this area is part of the collection of the Museum. All persons, young or old, their pets, scooters, dreams, hopes, memories and expectations became part of the collection. The inhabitants became the directors, curators and guides of the Museum. Artists and experts were invited to work with the inhabitants to research and disclose this collection.
Maria Barnas: “Ik stelde me voor dat de ontmoeting met een kunstwerk even onwaarschijnlijk is als die van satellieten of onderzeeërs. Maar in Vlaardingen is de kans om in aanraking te komen met een kunstwerk zo groot gemaakt dat er niet meer aan is te ontkomen. Kunstenaar Jacqueline Heerema verhief een complete woonwijk tot museum. Elke straat van Oostwijk is een museumgang geworden, en elk huis een dependance, depot, of vitrine.” In Ruimte op 3 april 2009 in de NRC.
founder, artist-curator of artists collective Satellietgroep, 2006 – ongoing
In January 2006, awareness that the North Sea may be perceived as a construction site or energy landscape to fit our needs instigated artists collective Satellietgroep to question ‘To whom belongs the sea?’
We all live in a bubble of a Truman Show.
One day you wake up and realize what kind of world you live in …
Jacqueline Heerema 